1 Mayıs İşçi Bayramı

1 Mayıs İşçi Bayramı veya resmi adıyla “1 Mayıs İşçi ve Emekçiler Bayramı” global olarak her yıl Mayıs’ ın ilk günü kutlanan “İşçi ve Emekçilere” ithaf edilen özel bir gündür. Bu özel gün dünya genelinde işçi ve emekçilerin “Birlik”, “Dayanışma” ve “Haksızlık” konusundaki mücadelesinin onurlandırılmasıdır. Türkiye’ nin de dahil olduğu dünyanın hemen hemen tüm ülkelerinde 1 Mayıs İşçi Bayramı resmi tatil olarak kabul edilmektedir.

Dünya genelinde işçi sınıfında bulunan kişilerin emeklerini ve yanı sıra haklarını kazanmak amacı ile verdikleri mücadeleyi onurlandırmak amacıyla kutlanan özel bir gündür. Dünyanın her yerinde yüz milyonlarca işçi tarafından her yıl 1 Mayıs’ ta şehirlerin geniş meydanlarında çeşitli eğlenceli etkinlikler ve işçi hakları mücadelesine ilişkin propaganda ve konuşmalar eşliğinde kutlanmaktadır.

1 Mayıs İşçi Bayramı Tarihçesi

1 Mayıs İşçi Bayramı, dünya tarihinde ilk defa Avustralya’ da gerçekleştirilen 8 saatlik iş süresi hakkı için yapılan yürüyüşle kayda geçmiştir. Ancak dünya toplumlarının işçi hakları konusundaki uzun yıllara dayanan mücadeleleri 1 Mayıs İşçi Bayramı olgusunu her kültür ve toplumda dinamikleri aynı olsa da farklı temeller üzerine kurgulamıştır. Bu nedenle de 1 Mayıs İşçi Bayramı’ nın ortaya çıkışına ilişkin farklı hikayeler, iddialar ve propagandalar dünya genelinde mevcuttur. Bu kapsamda da günümüzde 1 Mayıs’ ın İşçi Bayramı olarak kutlanmasında rol üstlenen tarihi olaylar ve mücadeleler arasında;

Dünyada ilk defa Avustralya’ da 21 Nisan 1856 tarihinde kutlanmıştır. Avustralya’nın Melbourne şehrinde çoğunluğunu taş ve inşaat işçilerinin oluşturduğu bir işçi güruhu tarafından kutlanmıştır. Bu işçiler 8 saatlik iş günü hakkının elde edilebilmesi amacı ile 21 Nisan 1856 tarihinde “Melbourne Üniversitesi” ile “Avustralya Parlamento Evi” arasında bir yürüyüş düzenlemiştir.

Amerika Birleşik Devletleri’nde(ABD) 1 Mayıs 1886 yılında gerçekleştirilen devasa yürütüşte bunlardan birisidir. “Amerika İşçi Sendikaları Konfederasyonu” tarafından organize edilen yürüyüşe, ülkenin tüm eyaletlerinden ve şehirlerinden katılım gerçekleştirilmiştir. Amerika İşçi Sendikaları Konfederasyonu tarafından bu grev ve yürüyüşler ile günde 12 saatten haftada 6 günlük çalışma periyodu protesto edildi. Yürüyüşe katılım gerçekleştiren işçiler günlük 8 saatlik çalışma talebinde bulundu. ABD’ nin Chicago eyaletinde yapılan yürüyüşe 500 binden fazla işçi katılım gerçekleştirdi. Ayrıca ABD’ nin Kentucky eyaletine bağlı Luizvil şehrinde 6 bini aşkın hem siyah hem de beyaz işçi gösterilere katıldı. O dönemde Luizvil genelinde parklara girişi yasak olan siyahiler için yürüyüşün ardından kentte bulunan Ulusal Park’a giriş yapıldı. Bu gösteriler aynı zamanda da ABD’ de siyahilere karşı olan ön yargılı duvarının önemli oranda yıkıldığının simgesi olmuştur.

ABD’ de 1 Mayıs yürüyüşlerinin en şiddetlisi Kentucy eyaletine bağlı Louisville şehrinde yaşandı. 1 Mayıs’ tan sonra da grev ve yürüyüşlerine devam eden işçiler kentteki sahibinin “McCormik” olduğu bir fabrikadan işten çıkartılan işçiler için 3 Mayıs’ta bir miting düzenlendi. Bu miting sonunda McCormik tarafından çalınan fabrika düdüğü ile fabrika içerisinde bulunan grev kırıcılar protestocuların üzerine yöneldi. Aynı şekilde grev kırıcılara doğru yönelen işçilere polisin ateş açması sonucunda 4 işçi hayatını kaybetti. Bu saldırı üzerine 4 Mayıs’ ta “Haymarket Alanı” içerisinde devasa bir miting düzenlendi. Miting alanında kürsünün hemen önüne nasıl geldiği anlaşılamayan bir bomba atıldı. Hemen polislerin önüne gelen bomba nedeni ile 7 polis hayatını kaybetti ve 69 polis yaralandı. Bunun ardından kıyım başlatan hükümet, daha sonrasında olayların simgesi haline dönüşecek, “Albert R. Parsons”, Samuel J. Fielden”, “AugustSpies”, “George Engel”, “AdolphFischer”, “Oscar Neebe” ve “Louis Lingg” için yargılamada bulunuldu ve idam kararı alındı. İçlerindeki en genci “Louis Lingg” ise idam günü öncesinde intihar etti.

14 Temmuz ile 21 Temmuz 1889 tarihleri arasında gerçekleştirilen “2.Komünist Enternasyonal” kapsamında Fransız bir işçi temsilcisi tarafından yapılan öneri kapsamında tüm dünyada “1 Mayıs” için “Birlik, Mücadele ve Dayanışma Günü” olarak kutlanması yönünde karar alındı. Bu kararın alınmasından sonraki ilk 1 Mayıs’ ta yani 1890 yılında ikinci kez 1 Mayıs İşçi Bayramı kutlamaları yapıldı.

Türkiye’ de 1 Mayıs İşçi Bayramı

1 Mayıs İşçi Bayramı, Türkiye’ de ilk defa 1923 yılında resmi statüye sahip olacak şekilde kutlanmıştır. Bundan sonraki her yıl 1 Mayıs İşçi Bayramı Türkiye genelindeki tüm şehirlerde resmi olarak kutlanmıştır. Ancak Türkiye’ de “Kanlı 1 Mayıs” olarak tarihe geçen 1 Mayıs İşçi Bayramı kutlaması, ülkedeki kutlamalara uzun yıllardır gölge düşürmüştür. 1 Mayıs 1977 yılında İstanbul’ da bulunan Taksim Meydanı’nda binlerce kişinin katılımıyla gerçekleştirilen İşçi Bayramı kutlamaları gerçekleştirilen silahlı saldırı sonucunda 34 kişinin hayatını kaybetmesine ve 136 kişinin de yararlanmasına neden olmuştur.  Türkiye tarihine karanlık bir gölge gibi düşen bu “1 Mayıs Katliamı” sonrasında 1 Mayıs kutlamaları için “Taksim Meydanı” mekan olarak kullanımı yasaklanmıştır.

Türkiye’ de 1 Mayıs İşçi Bayramı için 2008 yılında alınan karar ile “Emek ve Dayanışma Günü” olarak kabul edilmiştir. Ayrıca bir sonraki yıl Türkiye Büyük Millet Meclisi(TBMM) tarafından 5892 sayılı yasa kapsamında 1 Mayıs İşçi Bayramı resmi tatil statüsü kazandırıldı. 27 Nisan 2009’ da Resmi Gazete’ de yayımlanmasından sonra ilk 1 Mayıs olan, 1 Mayıs 2010 tarihinde Türkiye’ de ilk defa resmi tatil olarak kutlanmıştır. Türkiye, 2009’ dan beri dünya genelinde 1 Mayıs İşçi Bayramı’ nı resmi tatil olarak kabul edilen ülkeler arasında yer almaktadır. Ancak halen İstanbul Taksim Meydanı’nda kutlamalara izin verilmemesinden dolayı, orada hayatını kaybedenleri anmak isteyen ve bir simge haline gelmesi nedeni ile burada kutlamak isteyenler bulunması nedeni ile oldukça gergin ve karmaşa halinde geçmektedir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir